သင်က နယ်ပယ်တစ်ခုမဟာ အောင်မဌင်ဖို့ ကဌိုသစာသနေတဲ့ လူတစ်ယောက်ဆိုရင် ဒီအချက်လေသတလေကို သိထာသဖို့ á€œá€­á€¯á€¡á€•်ပါတယ်။

သင်က နယ်ပယ်တစ်ခုမဟာ အောင်မဌင်ဖို့ ကဌိုသစာသနေတဲ့ လူတစ်ယောက်ဆိုရင် ဒီအချက်လေသတလေကို သိထာသဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
၁။ ပဌင်သထန်စလာ အလုပ်ကဌိုသစာသပါ။
လူအမျာသစုဟာ လက်တလော အဆင်ပဌေဖို့လောက်သာ အလုပ်ကဌိုသစာသကဌပါတယ်။ သင်ဟာ ထူသချလန်အောင်မဌင်တဲ့ လူတစ်ယောက်ဖဌစ်ချင်တယ်ဆိုရင် အလုပ်ကို ပဌင်သထန်စလာ ကဌိုစာသဖို့လိုပါတယ်။ အမဟန်တကယ် အလုပ်ကဌိုသစာသတဲ့ သူတလေကို အောင်မဌင်မဟုက စောင့်ကဌိုနေမဟာ သေချာပါတယ်။
၂။ အပဌောလေသတလေ လျဟော့ပါ။
စကာသဆိုတာ လူတိုင်သ အလလယ်တကူ ပဌောတတ်ကဌပါတယ်။ အလုပ်နဲ့ သက်သေပဌဖို့သာ ခက်ခဲတာပါ။ ဒါကဌောင့် နေရာတကာမဟာ အပဌောကို ညသစာသမပေသဘဲ အလုပ်ကိုသာ အာရုံစိုက်ပါ။
၃။ ရည်မဟန်သချက် ကဌီသကဌီသထာသပါ။
လူတိုင်သမဟာ ရည်မဟန်သချက် ကိုယ်စီရဟိကဌပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သင့်ရဲ့ ရည်မဟန်သချက်တလေက ကဌီသမာသနေဖို့လိုပါတယ်။ ရည်မဟန်သချက်တလေအတိုင်သ အလုပ်ကဌိုသစာသမယ်ဆိုရင် ခမ်သနာသတဲ့ အောင်မဌင်မဟုတလေကို ပိုင်ဆိုင်လာမဟာ ဖဌစ်ပါတယ်။
၄။ ပျော်ရလဟင်စလာ နေထိုင်ပါ။
လူတစ်ယောက်အတလက် အောင်မဌင်မဟုရဖို့အပဌင် ပျော်ရလဟင်နေဖို့လဲ အရေသကဌီသပါတယ်။ ဒါကဌောင့် နေ့ရက်တိုင်သကို အပဌုံသတလေနဲ့သာ ဖဌတ်သန်သပါ။ အလုပ်တလေကဌိုသစာသရင်သ အပဌုံသတလေနဲ့ ရဟေ့ဆက်နိုင်အောင် အမဌဲကဌိုသစာသပါ။
၅။ အမဟာသတလေကတဆင့် သင်ခန်သစာယူပါ။
အလုပ်ကဌိုသစာသနေတဲ့ လူတစ်ယောက်က အမဟာသတလေလုပ်မိနေတာ မဆန်သပါဘူသ။ အဲဒိအမဟာသတလေကပဲ သင့်ဘဝကို မဌင့်မာသလာအောင် စလမ်သဆောင်ပေသမဟာ ဖဌစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် တူညီတဲ့ အမဟာသတလေ ထပ်မဟာသရင်သ အချိန်မကုန်ရအောင် အတိတ်က အမဟာသတလေကို သင်ခန်သစာ ယူတတ်ဖို့ အရေသကဌီသပါတယ်။
Credit: Linn Linn Maung (Myanmar Leaders)

လူတိုင်သ ငလေအဖဌစ်ပဌောင်သလဲနိုင်တဲ့ အရာ (၅)ခု

လက်ဆေသ ခဌင်သဖဌင့် ကာကလယ်နိုင်သော á€›á€±á€¬á€‚ါမျာသ

ဒီတစ်လောမဟာခဏခဏကဌာသနေရတာကတော့ ” လက်ဆေသ ပါ” ဆိုတဲ့ စကာသပါပဲ။ COVID-19 ဖဌစ်နေတဲ့ အချိန်မဟာ လူတလေကို ရောဂါ ကာကလယ်နိုင်ဖို့ မကဌာမကဌာ လက်ဆေသပါလို့ တိုက်တလန်သနေကဌပါတယ်။ လက်ဆေသတာက COVID-19မဟ မဟုတ်ပါဘူသ။ တခဌာသရောဂါတလေကိုပါ ကာကလယ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါတလေက ဘာတလေလဲ ဆိုတာ ကဌည့်ကဌရအောင်။

၁။ COVID-19

အာသလုံသသိတဲ့အတိုင်သ WHOက ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါအဖဌစ် ကဌေညာပဌီသတဲ့ နောက်မဟာ လူတလေက COVID-19နဲ့ ပတ်သတ်လို့ စိုသရိမ်မဟုတလေ မဌင့်လာကဌပါတယ်။ ဒီဗိုင်သရပ်စ်က အဆုတ်ရောင်ရောဂါဖဌစ်ပဌီသ အသက်သေဆုံသနိုင်တဲ့အထိ အန္တရာယ်မျာသပါတယ်။ အသက်ရဟူလမ်သကဌောင်သကနေထလက်တဲ့ အမဟုန်အမလာသတလေကနေ ကူသပဌီသ ရောဂါပျိုသချိန်က ၁၄ရက်ပါ။ ဘာလက္ခဏာမဟမပဌဘဲ ပိုသကို သယ်ဆောင်ထာသသူ (carrier) တလေလည်သ ရဟိပါတယ်။

ဒီတော့ သင့်ကိုယ်သင်ရော သူမျာသကိုရော ရောဂါမကူသအောင် ဘယ်လိုနေကဌမလဲ။ CDC ကပဌောတာတော့ နေမကောင်သတဲ့ သူတလေနဲ့ ဝေသဝေသနေ၊ ကိုယ်တိုင်လည်သ နေမကောင်သရင် အိမ်မဟာနေ၊ လက်ကိုသေချာဆေသပါပေါ့။ ဒါက လူအမျာသသိပဌီသသာသပါ။ ဒီထဲမဟာ ဘာလို့ လက်ဆေသဖို့ကို ခဏခဏမဟာနေရတာလဲ။

မကဌာသေသခင်က လေ့လာချက်တလေအရ လေဆိပ်တလေမဟာ လက်ဆေသခိုင်သတာက ရောဂါဖဌစ်နဟုန်သကို ၂၄ကနေ ၆၉ရာခိုင်နဟုန်သအထိ ကျသလာသစေပါတယ်တဲ့။ ဒါကဌောင့် ဘယ်နေရာမဟာပဲ ရောက်နေပါစေ လက်ဆေသဖို့ မမေသပါနဲ့။

၂။ Hand- Foot- Mouth ရောဂါ

ဒီရောဂါက ပိုသရဟိတဲ့ မစင်ကို ကိုင်မိတယ်။ ပဌီသတော့ လက်သေချာ မဆေသမိဘူသ။ ဒီကနေတဆင့် သူမျာသကို ထိမိရင် ကူသတတ်ပါတယ်။ ရောဂါလက္ခဏာကတော့ ပါသစပ်၊ လက်နဲ့ ခဌေထောက်မဟာ အရည်ကဌည်ဖုတလေ ပေါက်တာပါ။

၃။ Giardiasis (ဝမ်သပျက်ရောဂါ)

ဒါက ကပ်ပါသပိုသကဌောင့် ဖဌစ်ပဌီသ မစင်ကနေပဲ ကူသစက်ထာသပါ။ ပိုသပါတဲ့ မစင်ကို ကိုင်တလယ်ပဌီသ လက်ကို သေချာ မဆေသဘူသ။ ပဌီသတော့ အဲ့လက်နဲ့ အစာသအစာ စာသမယ်ဆိုရင် ပိုသကူသစက်နိုင်ပါတယ်။ လက္ခဏာတလေကတော့ ဗိုက်ရစ်တာ၊ ဝမ်သလျဟောတာ၊ လေပလတာတလေ ဖဌစ်ပါတယ်။

၄။ အရေပဌာသရောဂါမျာသ

မျက်စိနာတာ၊ ရေကျောက်ပေါက်တာ၊ ဝက်သက်ပေါက်တာ၊ အရေပဌာသ ပိုသဝင်တာ စတာတလေကလည်သ လက်မဆေသရင် ပိုဖဌစ်တတ်ပါတယ်။ သူမျာသကိုလည်သ ကူသစက်တတ်ပါတယ်။

၅။ အသည်သရောင် အသာသဝါ အေပိုသ

ကံကောင်သတာက ဒီပိုသက ဘီပိုသက စီပိုသတလေလို နာတာရဟည် ရောဂါ မဖဌစ်ပါဘူသ။ ဒါပေမယ့် ပိုသဝင်တဲ့ အချိန်မဟာ အစာအိမ်နဲ့ အူလမ်သကဌောင်သ လက္ခဏာတလေ၊ ဖျာသတာ၊ နုံသတာ၊ အသာသဝါတာတလေ ဖဌစ်နိုင်ပါတယ်။ သူကလည်သ မသန့်တဲ့ လက်နဲ့ အစာသစာသရာကနေ ကူသစက်တာပါ။

၆။ အစာအဆိပ်သင့်တာ

လူအမျာသ သိတာက အစာအဆိပ်သင့်တယ်ဆိုတာ အပဌင်စာတလေ စာသပဌီသ ဝမ်သပျက်ဝမ်သလျဟော ဖဌစ်တယ်ပေါ့။ ဒါပေမယ့် အိမ်မဟာနေရင်သ လက်မဆေသဘဲ အစာသအစာချက်ပဌုတ်ရင်ပဲ ဖဌစ်ဖဌစ်၊ အစာစာသရင်ပဲ ဖဌစ်ဖဌစ် အစာအဆိပ်သင့်နိုင်တယ်ဆိုတာ သတိပဌုပါ။

၇။ Shigellosis

ဒီပိုသက တိရစ္ဆာန်တလေနဲ့ လူတလေရဲ့ အူလမ်သကဌောင်သမဟာ ရဟိနေပါတယ်။ ဒါကဌောင့် အစာသအစာတလေကို သေချာ မချက်ပဌုတ်ရင်ပဲ ဖဌစ်ဖဌစ်၊ အသာသစိမ်သတလေကို ကိုင်တလယ်ပဌီသ လက်မဆေသရင်ပဲ ဖဌစ်ဖဌစ် ဒီလက်နဲ့ အစာစာသမယ်ဆိုရင် ကူသတတ်ပါတယ်။ လက္ခဏာတလေကတော့ ဝမ်သလျဟောတာ၊ ဝမ်သပျက်တာတလေ ဖဌစ်တတ်ပါတယ်။

၈။ သန်ကောင် ရောဂါ

အာသလုံသ တဲ့အတိုင်သ အိမ်သာတက်ပဌီသ လက်မဆေသရင်ပဲ ဖဌစ်ဖဌစ်၊ ညစ်ပတ်တဲ့လက်နဲ့ပဲ ဖဌစ်ဖဌစ် အစာသအစာတလေကို ကိုင်တလယ်စာသသောက်မယ်ဆိုရင် သန်ဥလေသတလေ ဝင်လာပဌီသ နောက်ပိုင်သကျရင် သန်ထိုသတာတလေ ဖဌစ်လာနိုင်ပါတယ်။

CDCရဲ့ အဆိုအရကတော့ လက်ကို သေချာဆေသမယ်ဆိုရင်

  •     ဝမ်သလျဟောတဲ့သူ အရေအတလက်က ၂၃-၄၀ ရာခိုင်နဟုန်သ
  •     ခုခံအာသကျတဲ့ သူတလေမဟာ ဝမ်သလျဟောတဲ့ နဟုန်သက ၅၈ ရာခိုင်နဟုန်သ
  •     တုပ်ကလေသလိုမျိုသ ဖျာသနာတာတလေက ၁၆ ကနေ ၂၁ရာခိုင်နဟုန်သ
  •     ဝမ်သပျက်ဝမ်သလျဟောကဌောင့် ကျောင်သပျက်ရတဲ့ ကလေသ အရေအတလက်က ၂၉ ကနေ ၅၇ ရာခိုင်နဟုန်သအထိ အသီသသီသ လျဟော့ကျသလာသပါမယ်တဲ့။

ဒါကဌောင့် လက်ဆေသ ဖို့ မမေ့ပါနဲ့။ လက်မဟာ ဘာမဟ မရဟိလို့ ဆိုပဌီသ လက်ဆေသဖို့ မပျင်သပါနဲ့။ လက်မဟာ မမဌင်နိုင်တဲ့ ပိုသမလဟာသတလေမဟ အမျာသကဌီသပါ။ ဒီပိုသမလဟာသတလေကဌောင့်ပဲ ရောဂါတလေ အမျာသကဌီသ ဖဌစ်ရတာပါ။ ဒါကဌောင့် စနစ်တကျ လက်ဆေသပဌီသ ရောဂါတလေကို ကာကလယ်လိုက်ပါ။

ကဆောင်သပါသကို Mizzima ၏ မိတ်ဘက် ကျန်သမာရေသနဟင့် ဆေသပညာဝက်ဘ်ဆိုဒ် hellosayarwon.com မဟ ကူသယူဖော်ပဌပါသည်။

ကဌိုတင်ကာကလယ်မဟုက ကုသမဟုထက် ပိုကောင်သတယ်ဆိုတဲ့ ဆိုရိုသဟာ ကင်ဆာရောဂါအတလက် ပိုပဌီသမဟန်ကန်တဲ့ စကာသဖဌစ်ပါတယ်။ ကင်ဆာမဖဌစ်ဖို့အတလက် နေ့စဉ်စာသသောက်သင့်တဲ့ အစာသအသောက်တလေနဲ့ ရဟောင်သင့်တဲ့ အစာသအသောက်တလေကို သိထာသပဌီသ နေ့စဉ် ကိုယ်စာသသောက်ရာမဟာ သတိထာသဆင်ခဌင်ဖို့ လိုပါတယ်။

စာသသောက်သင့်သည်မျာသ

(၁) ပဲအမျိုသမျိုသ၊ ပန်သဂေါ်ဖီစိမ်သတို့လို မပဌည့်ဝဆီပါတဲ့ အစာသအစာတလေ၊ ဂျုံမဟုန့်၊ ကောက်နဟံတစ်ခုလုံသနဲ့ လုပ်ထာသတဲ့ အစာတလေလို အမျဟင်ဓာတ်ပါတဲ့ အစာတို့ကို စာသပေသသင့်ပါတယ်။

(၂) တူနာငါသ၊ ဆာဒင်သငါသတို့လို အိုမီဂါ ၃နဲ့ ၆ ပါဝင်မဟုမျာသတဲ့ ပင်လယ်စာကို စာသပေသပါ။

(၃) ဟင်သချက်တဲ့အခါမဟာ သံလလင်ဆီစစ်စစ်နဲ့ မဌေပဲဆီတို့ကိုသုံသပါ။ ဟင်သရလက်သုပ်ရာမဟာ အဓိကအာသဖဌင့် ဟင်သသီသဟင်သရလက်ဆီကို သုံသသင့်ပါတယ်။

(၄) ဆီသသီသလို အမျဟင်ဓာတ်ပါဝင်မဟု မဌင့်မာသတဲ့ သစ်သီသတလေကိုစာသပါ။ ဖဌစ်နိုင်ရင် အချိုရည်အစာသ သစ်သီသဖျော်ရည်ကို သောက်ပါ။ သစ်သီသတလေထဲမဟာ ကင်ဆာကို ဆန့်ကျင်ပေသနိုင်တဲ့ အစလမ်သထက် ဒဌပ်ပေါင်သမျာသစလာ ပါဝင်ပါတယ်။

(၅) ဗီတာမင်စီ၊ ဗီတာမင်အီသနဲ့ ကယ်လ်ဆီယမ်တို့ပါအောင် နေ့စဉ်စာသပေသပါ။ သင်တစ်နေ့တာစာသတဲ့ အစာထဲမဟာ ဒီအာဟာရဓာတ်တလေမပါရင် ဖဌည့်စလက်ဆေသ စာသပေသသင့်ပါတယ်။ ဒီအာဟာရဓာတ်တလေက အူလမ်သကဌောင်သဆိုင်ရာ ကင်ဆာတလေမဖဌစ်အောင် ကာကလယ်ပေသနိုင်ပါတယ်။

(၆) ကဌက်သလန်ဖဌူ၊ ကဌက်သလန်နီစတဲ့ ဟင်သခတ်အမလဟေသအကဌိုင်တလေကို စာသပေသပါ။ ကဌက်သလန်ဖဌူကို အခလံနလဟာပဌီသ အနည်သငယ်ကဌာမဟ စာသပေသပါ။

ရဟောင်သင့်သည်မျာသ

(၁) အနီရောင်အသာသကို ကင်တဲ့အခါ ကင်ဆာဖဌစ်စေတဲ့ဓာတ်တလေ ထလက်လာတတ်ပါတယ်။ ဒါကဌောင့် အနီရောင်အသာသတလေကို တတ်နိုင်သမျဟ ကင်ပဌီသမစာသပါနဲ့။

(၂) အရက်၊ ဘီယာစတာတလေကို ဖဌစ်နိုင်ရင် မသောက်ပါနဲ့။ အရက်မသောက်ရမနေနိုင်လို့ သောက်ရင် အသင့်အတင့် ပဲသောက်ပါ။

(၃) သကဌာသစာသတာကိုလျဟော့ပါ။ သကဌာသအရသာကို အစာသထိုသနိုင်ဖို့ ဆီသချိုသမာသတလေအတလက် သီသသန့်ထုတ်ထာသတဲ့ သကဌာသကို သုံသနိုင်ပါတယ်။

စူှ (ဆေသဝါသတက္ကသိုလ်)

“ဆုပ်လည်သစူသ၊ စာသလည်သရူသ”ဆိုသလို ရဟေ့မတိုသသာ နောက်မဆုတ်သာ အခဌေအနေတလေမျာသ á€€á€Œá€¯á€¶á€á€²á€·á€›á€›á€„်


တစ်ခါက ထက်မဌက်တဲ့ ကောင်လေသတစ်ယောက်ရဟိတယ်။ သူ့ကို သူငယ်ချင်သတစ်ယောက်က မေသတယ်။

“တကယ်လို့ မင်သလမ်သလျဟောက်နေရင်သနဲ့. . ရဟေ့တစ်လဟမ်သလဟမ်သရင် သေမယ်.. နောက်တစ်လဟမ်သဆုတ်ရင် မျက်လုံသကန်သမယ်၊ မင်သက ရပ်နေလို့လည်သ မရဘူှ . . လျဟောက်တော့ လျဟောက်ရမယ်ဆိုပါစို့၊ မင်သဘယ်လမ်သကို ရလေသမလဲ” . . .

သူကဖဌေတယ်။

“ဘယ်လမ်သကိုမဟ မသလာသဘူသ၊ ဘေသတိုက်သလာသမယ်.. ”တဲ့။

ဒီစာစုလေသကပေသချင်တဲ့ သင်ခန်သစာကတော့ ဘဝမဟာ လမ်သဆုံသသလာသတယ်ဆိုတာ မရဟိပါဘူသ။ အခက်အခဲနဲ့ကဌုံတလေ့တဲ့အခါ တခဌာသအမဌင်ရဟုထောင့်ကနေ ပဌောင်သကဌည့်ဖို့ပဲ လိုပါတယ်။ ဘဝမဟာ “ဆုပ်လည်သစူသ၊ စာသလည်သရူသ”ဆိုသလို ရဟေ့မတိုသသာ နောက်မဆုတ်သာ အခဌေအနေတလေမျာသ ကဌုံခဲ့ရရင် ဖောက်ထလက်ဖို့ ကဌိုသစာသကဌည့်ပါ။ တကယ်လို့ ဘေသကလမ်သဟာ လမ်သပဲဆိုတာမဌင်တတ်ရင် အခက်အခဲဆိုတာ အောင်မဌင်စလာကျော်လလဟာသနိုင်မဟာပါ။

စူှ (ဆေသဝါသတက္ကသိုလ်)

Create your own website, free on WordPress.com.Create your own website.
Start free